Kültür Seyahat

10 Ağustos 2020
İstanbul’un Sesleri 

Yolu İstanbul’dan geçen herkes bu şehirde görmesi ya da tatması gerekenleri bilir. Ne var ki, 24 saat susmayan bu şehri çoğu zaman dinlemeyiz. Akademisyen Pınar Yelmi’nin hazırladığı bir teze dayanan “Soundsslike” projesi hepimizi İstanbul’un seslerine kulak kabartmaya davet ediyor.

Kalabalığıyla, trafiğiyle, kaotik ama  kendine has düzeniyle İstanbul, yıllar içinde devasa ve oldukça gürültülü bir orkestra hâline dönüştü. Her gün sokağa çıktığımızda ve hatta evimizde otururken bile maruz kaldığımız yüzlerce sese öylesine alıştık ki çoğuna karşı duyarsızlaştık. Oysa tüm bu sesler somut olmayan kültürel mirasımızın önemli bir parçasını oluşturuyor. Bu düşünceden yola çıkan Pınar Yelmi, İstanbul’un Sesleri Projesi ile İstanbul’un akustik dokusunu ortaya dökerek günlük hayatımızda yok olup giden sesleri kalıcı bir hâle getirmek istemiş. 

Pek farkında olmasak da günlük hayatımızın ve kültürümüzün ayrılmaz parçaları olan bu sesler, somut olmayan kültürel miras açısından ise eşsiz bir öneme sahip. Kayıt altına alınmayan veya arşivlenmeyen sesler, ne yazık ki yok olup gidiyor. Özellikle İstanbul gibi dinamik bir şehrin yaşayışı, dolayısıyla da sesleri hızla değiştiği için şehrin ses sembollerinin korunması, kültürel hafızanın ve kültürel kimliğin sürdürülebilirliği açısından büyük önem taşıyor. 

Projenin İtalya’da görsel iletişim tasarımı üzerine yüksek lisans yaptığı döneme dayandığını anlatan Yelmi, projenin ortaya çıkışını şu şekilde anlatıyor: “Araştırmalarım sırasında İstanbul’un sesler açısından zenginliğini fark ettim. Bu sesler bizim kültürel mirasımız aslında, yok olmamaları, unutulmamaları gerekiyor. Çoğu zaman günlük hayatımız içinde kaybolan bu seslerin kayıt altına alınması ve bu değerlere olan farkındalığın artırılması gerekiyor bence. Bu yüzden de bu alanda çalışmak istedim. İstanbul’un sembolik seslerini belirledik, kaydettik ve ortaya güzel bir arşiv çıkardık.” İstanbul’un Sesleri projesi kapsamında, günümüz İstanbul’unun sembolik sesleri belirlenmiş ve 2015 senesi boyunca gerçeğe en yakın işitsel deneyim sağlayacak teknik donanımla kaydedilmiş. 


SES ÖRNEĞİ VERİLEBİLİR 

Karaköy Balık Pazarı

İstanbul’un seslerini semt semt ve konulara göre takip edebileceğiniz soundsslike.com sitesinden bir örneği sizlerle paylaşmak isteriz. Karaköy’deki balık pazarında gerçekleştirilen bu kayıtta balıkçıların bağrışları, balıkçılar ile müşteriler arasındaki diyalogları, vapur anonsunu ve vapurun motor sesini duyuyoruz. 

İstanbul’un tüm seslerini buradan dinleyebilirsiniz: The Soundsslike Project